اندازه­ گیری رضایت شغلی//پایان نامه ادراك كاركنان و رضایت شغلی

دانلود پایان نامه

روش­های اندازه­گیری رضایت شغلی

رضایت شغلی را با روش­ها و ابزارهای گوناگونی می­توان سنجید. با مروری به منابع، می­توان در مجموع به روش­ها و ابزارهای ذیل اشاره نمود­:

1) مقیاس­های درجه­بندی گزارش شخصی

ابزار اندازه­گیری معمول برای رضایت شغلی، مقیاس­های درجه­بندی گزارش شخصی است و طرح پژوهشی معمول در این زمینه، از جمله طرح­های همبستگی است که در آن رضامندی را با پیشینه­ها یا پیامدهای فرضیه­ای مقایسه می­کنند. لاک[1] نتیجه­گیری کرد که پژوهشگران بیش­تر بر مقیاس های درجه­بندی و طرح­های همبستگی تکیه می­کنند تا بر استفاده از رویکردهای قوی­تر و متنوع­تر. شاید دقیق­ترین و رایج­ترین ابزار اندازه­گیری ساخته شده، «شاخص توصیفی شغلی (JDI[2]) باشد که در دانشگاه کرنل تدوین شده است. در این شاخص، پاسخ­دهندگان در زیر چند عبارت کوتاه یا وصفی، که هر یک از جنبه­های پنج­گانه موقعیت کاری را شرح می­دهد، پاسخ بلی یا خیر می­دهند (عرب‏دراسله،1391).

این پنج جنبه عبارتند از (ساعدی،1391) :

  • پرداخت: ميزان حقوق دريافتي و انصاف و برابري در پرداخت.
  • شغل: وظايف شغلي، فرصتی براي آموزش و پذيرش مسئوليت ایجاد مي­کند.
  • فرصت­هاي ارتقاء: قابليت دسترسي به فرصت­ها براي پيشرفت وجود دارند.
  • سرپرست: توانايي­هاي سرپرست براي نشان دادن علاقه و توجه به كاركنان.
  • همكاران: رفتار کلی همكاران، دوستانه، شايسته و حمايتي می­باشد.

2)رویدادهای حساس (پیشامدهای بحرانی)

استفاده از رویدادهای حساس از دستاوردهای هرزبرگ[3] و همکاران اوست. در بررسی گرایش­های شغلی، از کارکنان خواسته شد تا رویدادهای شغلی خود را، که خشنودکننده و ناخشنود کننده بود، توصیف کنند. این رویدادها بعدا مورد تحلیل محتوایی قرار گرفت تا معلوم شود کدام یک از جنبه­های موقعیت شغلی (مانند خود شغل، سرپرستی، حقوق، ترفیع و مانند آن) در ارتباط با واکنش­های انفعالی بوده است. در مقایسه با مقیاس­های ارزیابی دیگر، این روش به جای داده­های کمی، بر داده­های کیفی تکیه می­کند. حسن اساسی روش رویدادهای حساس این است که مبتنی بر روش غیردستوری است. از کارکنان به سادگی سؤال می­شود تا رویدادهای خشنود­کننده را توصیف کنند. بدین­سان، پیش­داوری از قبل تعیین شده­ای در زمینه موضوعات وجود ندارد. علی­رغم محاسن این روش، به چند عیب آن نیز باید اشاره کرد:

اول این که جمع آوری داده­ها و سپس تحلیل محتوای آن­ها وقت­گیر است. دوم آن که در معرض پیش­داوری محقق یا مدیری قرار می­گیرد که پیشامدها را تحریف می­کند، به ویژه امکان زیاد دارد که خود کارکنان پاسخ­ها را تحریف کنند؛ بدین معنا که کارکنان ممکن است مسؤولیت رویدادی منفی را به سرپرستی و رویدادی مثبت را به توانایی­های خود نسبت دهند (محمدزاده  و  مهروژان، 271:1385).

 3)رفتارهای آشکار

روش دیگری که غالبا از طرف مدیران برای سنجش رضایت شغلی استفاده می­شود، مشاهده رفتار آشکار (یا واقعی) کارکنان است (عملکرد ضعیف، غیبت، ترک خدمت) که به عنوان نمودهای جانشین عدم رضایت به کار می­رود. همان­گونه که لاک اشاره می­کند، سه دلیل وجود دارد که کاربرد این روش را به عنوان ابزار سنجش برای گرایش­های شغلی زیر سؤال می­برد. این روش کافی نیست؛ زیرا رفتاری شناخته شده وجود ندارد که حداقل ضوابط لازم را توجیه کند؛ یعنی(محمدزاده  و  مهروژان، 273:1385).

  • رفتار الزاما از تجربه رضایت تبعیت می­کند یا به عبارتی، رضایت منجر به رفتارهای خاص می­شود.
  • فراوانی یا شدت رفتار با شدت گرایش تجربه شده نسبت مستقیم دارد.
  • عوامل دیگری غیر از رضایت، بر رفتار فرد تاثیر دارند و تاثیر آ­نها را می­توان دقیقا محاسبه کرد.

4)گرایش­های عملی

گرایش­های عملی عبارت از تمایل افراد به تقرب یا احتراز از برخی چیزهاست. شیوه­ای که برای ارزیابی بازخوردهای شغلی استفاده می شود این است که از افراد سؤال شود چه گرایش­هایی در مورد مشاغل خود دارند. به جای سؤال از کارکنان درباره این که چه احساسی درباره شغلشان دارند، می­توان از آن­ها پرسید: چه احساسی در مورد اقدام در زمینه­های شغلی خود دارند. از محاسن این روش، می­توان به سهولت پاسخ­گویی آن و تحریف کم­تر واقعیت­ها اشاره کرد. اما تا امروز استفاده جامعی از این روش به عمل نیامده است و باید منتظر نتایج حاصله از سوی محققان بود (سارمیناه، 2011).

پرسش­های گرایش عملی:

*وقتی صبح از خواب بیدار می­شوید، از رفتن به سر کار اکراه دارید؟

*آیا موقع رفتن از کار به منزل، به علت علایق شغلی، بی­میل هستید؟

*آیا غالبا میل دارید زودتر از موعد مقرر به ناهار بروید؟

*آیا احساس می­کنید به فرصت بیش­تر برای نوشیدن چای یا قهوه نیازمندید؟

*آیا هرگز به کار عصرها یا پایان هفته احساس تمایل می­کنید؟

*آیا گاهی برای رفتن به مرخصی بی­میل هستید؟

*وقتی در مرخصی هستید، آیا این تمایل را در خود احساس می­کنید که سر کار برگردید؟

*آیا شب­ها که بیدار می­شوید، احساس علاقه به رفتن به سرکار به شما دست می­دهد؟

[1] Luke

[2] Jod Descriptive Index

[3] Herzberg

دانلود پایان نامه
این نوشته در مقالات و پایان نامه ها ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.